مشکلات مردم - حمید احمدی یکی ازخوانندگان نوشته بود:«یکی از مشکلات جوانان مهریه است لطفا در مورد مهریه بیشتر بنویسید. متاسفانه از نظر فرهنگ جامعه مهریه شکل بدی به خود گرفته است.اطفا در مورد تعدیل مهریه و قانون جدید 110 سکه بیشتر توضیح دهید .'در پی در خواست این خواننده جزئیات قانون جدید مهریه به نقل از روزنامه جام جم را منتشر می کنیم.

جزئیات قانون جدید مهریه 110عدد سکه و مراحل پرداخت آن

در اینجا سه حالت می توان متصور شد:
حالت اول- مهریه کمتر از 110 سکه است: که در اینصورت باید تمامی مهریه پرداخت شود، درغیراینصورت برابر قانون رفتار خواهد شد. (مطابق ماده 2 قانون محکومیت های مالی)حالت دوم- مهریه دقیقاً 110 سکه است: که مانند حالت اول باید تمامی مهریه پرداخت شود، درغیراین صورت برابر قانون رفتار خواهد شد. (طبق ماده 2 قانون محکومیت های مالی کسانی که برای پرداخت 110 سکه اقدام نکنند، راهی زندان می گردند.)حالت سوم- مهریه بیش از 110 سکه تعیین شده است: که در این وضعیت، در ابتدا باید 110 سکه مطابق قانون پرداخت گردد. (و درصورت امتناع از پرداخت، مطابق ماده2 محکومیت های مالی زندان در انتظار فرد خاطی است.)سپس دادگاه تمکن مالی فرد را بررسی کرده و مطابق وضعیت مالی و تمکن وی تصمیم گیری خواهد نمود.ماده 2 قانون نحوه اجرای محکومیت های مالی : هر کس محکوم به پرداخت مالی به دیگری شود چه به صورت استرداد عین یا قیمت یا مثل آن و یا ضرر و زیان ناشی از جرم یا دیه و آن را تادیه ننماید دادگاه او را الزام به تادیه نموده و چنانچه مالی از او در دسترس باشد آن را ضبط و به میزان محکومیت از مال ضبط شده استیفا می نماید در غیر این صورت بنا به تقاضای محکوم له ، ممتنع را در صورتی که معسر نباشد تا زمان تادیه حبس خواهد کرد .(ماده 2 قانون نحوه اجرای محکومیت های مالی ، تقاضای طلبکار در بازداشت کردن بدهکار تا زمان پرداخت و حصول برائت ذمه را به رسمیت شناخته است.)

* مهریه چگونه نقد می شود ؟

تمام احکامی که از سوی دادگاههای بدوی صادر میشود تنها زمانی قابل اجرا است که این احکام به قطعیت برسد.رسیدن به قطعیت حکم نیز معمولا به دو شکل و شیوه مشخص اتفاق میافتد. شکل اول این است که هر دو طرف حکم را می پذیرند و با نوشتن این جمله که «نسبت به حکم صادره اعتراضی ندارم و حق تجدیدنظرخواهی را از خودم سلب میکنم» موافقت خود را با حکم صادره اعلام می کنند. شکل دیگر هم این است که با اعتراض یکی از طرفین پرونده و یا هر دو طرف نسبت به حکم صادرشده، پرونده برای بررسی مجدد به دادگاه تجدیدنظر ارسال می شود تا نسبت به اعتراض هر دو طرف پرونده رسیدگی گردد.واقعیت موجود در دادگاه های خانواده نشان میدهد که در اغلب موارد زنان و مردان حکم دادگاه بدوی درباره اعسار و تقسیط مهریه را نمی پذیرند و با اعتراض نسبت به این حکم، شانس خود را برای به دست آوردن رای مطلوب امتحان میکنند. علت این مساله هم کاملا روشن است. در اغلب موارد مردان نسبت به هر نوع تقسیطی اعتراض دارند و میخواهند تا حد ممکن پیش قسط و اقساط کمتری بپردازند.زنان هم که معمولا مسیری سخت و طولانی را برای به دست آوردن مهریه طی کردهاند همیشه می خواهند حاصل جنگ و گریز طولانی خود را با پیش قسطی چرب و نرمتر و اقساط ماهانه بیشتری دریافت کنند اما اگر مردی همان حکم دادگاه اولیه را بپذیرد و در زمان صدور حکم در زندان و یا در مرخصی باشد، با پرداخت مهریه، نیم عشر و هزینه دادرسی بلافاصه از زندان آزاد می شود و دیگر نیازی نیست تا منتظر قطعی شدن حکم بماند.مرحله تجدیدنظرخواهی برای اغلب مردانی که به دلیل ناتوانی در پرداخت مهریه در زندان به سر می برند مرحله ای سخت و عذاب آور است. طبق قانون هریک از طرفین می توانند تا 20 روز پس از ابلاغ حکم نسبت به آن تقاضای تجدیدنظرخواهی کنند. تقاضای تجدیدنظرخواهی هم اغلب به این شکل است که فرد تجدیدنظر خواه با ارائه دادخواستی جداگانه لایحه تجدیدنظرخواهی خود را به دادگاه ارائه میدهد.درباره جزئیات این مرحله در شماره های آینده خواهیم نوشت اما در مورد مهریه اغلب زنان با هدف آزار و اذیت همسر خود ارائه لایحه تجدیدنظرخواهی را معمولا به آخرین روز واگذار می کنند و به همین دلیل مرد مدت زمانی طولانی تر را در زندان می ماند. البته درباره مردانی که در زندان حضور دارند، دادگاه معمولا صدور، تایپ و ابلاغ حکم را با سرعت بیشتری انجام میدهد اما برای زندانی یک روز هم یک روز است.بررسی پرونده ها در دادگاه تجدیدنظر معمولا چندان طولانی نیست. پرونده ای هم که در آن مرد زندانی باشد با سرعت بیشتری مورد رسیدگی قرار می گیرد. تجربه نشان داده معمولا دادگاه تجدیدنظر در صورت زندانی بودن مرد در حکم صادره مهریه تخفیف میدهد و پیش قسط و قسط را کم میکند. این اتفاق در صورتی رخ میدهد که زن دلایل قانع کننده ای را در رد دادخواست تجدیدنظرخواهی مرد به دادگاه ارائه نکند اما در صورتی که دلایل کافی از سوی زن به دادگاه ارائه شود وضعیت فرق میکند.دادگاه تجدید نظر بعد از بررسی پرونده و صدور حکم، پرونده را به دادگاه بدوی می رساند. در این مرحله مرد و یا یکی از بستگان او می توانند برای پرداخت مهریه اقدام و در قالب نامه ای به دادگاه «تقاضای اجرای حکم» را مطرح کنند. دادگاه نیز با ارسال نامه ای برای شعبه اجرای احکام قطعی شدن رای را تایید و پرداخت قسط را بدون مانع عنوان میکند. پرداخت کننده مهریه علاوه بر پرداخت قسط اول باید نیم عشر را نیز پرداخت کند.ممکن است در صورت زیاد بودن نیم عشر اجرای احکام این مبلغ را نیز قسطی کند اما در اغلب موارد به دلیل اینکه این پول به طور مستقیم به خزانه دولت واریز میشود و دولت هم به سادگی از حق خودش نمی گذرد، این مبلغ به صورت نقد دریافت می شود. با پرداخت پیش قسط و قسط اول و نیم عشر و دیگر هزینه ها همچون: هزینه دادرسی، اجرای احکام در اولین فرصت نامه ای برای زندان می نویسد و در نامه عنوان میشود که زندانی مهریه با توجه به پرداخت اولین قسط و در موارد اندکی به دلیل گذشت شاکی در صورتی که به دلیل جرم دیگری در زندان حضور ندارد میتواند از زندان آزاد شود.این نامه با پیک مخصوص دادگاه بلافاصله برای زندان ارسال میشود و معمولا بعد از غروب آفتاب زندانی در صورتی که در داخل زندان جرمی مرتکب نشده باشد که مجازات داشته باشد از زندان آزاد میشود و به زندگی خود بازمیگردد.در تمامی احکام مالی مربوط به مهریه و نفقه این نکته ذکر میشود که در صورت عدم پرداخت مهریه یا نفقه از سوی مرد، با درخواست زن بار دیگر مرد بازداشت خواهد شد. معنی این جمله این است که مرد باید ماه به ماه و در تاریخی مشخص بدهی خود را پرداخت کند. اگر در پرداخت بدهی تاخیری رخ دهد اجرای احکام معمولا تا ده روز حکم جلب صادر نمیکند اما در قبال دریافت با تاخیر مهریه، به میزان قیمت سکه در همان روز یکبیستم از مرد جریمه میگیرد.بعد از 10 روز نیز در صورتی که زن تقاضای جلب همسرش را مطرح کند، پرونده اجرای احکام به شعبه رسیدگی کننده ارسال و با بررسی پرونده توسط قاضی و موافقت او، اجرای احکام نیز دوباره حکم جلب تازهای صادر میکند.در چنین مواردی برخی از مردان که توانایی پرداخت مهریه را ندارند با مراجعه به قاضی پرونده از او میخواهند تا مثلا برای یک هفته به آنها مهلت دهند.در صورت موافقت، قاضی پرونده را تا مدتی که مهلت داده به اجرای احکام ارسال نمیکند و مرد می تواند بدهی خود را با تاخیر و البته جریمه بپردازد و دیگر ترس از حکم جلب را هم نداشته باشد.

* وقتی اقساط مهریه پرداخت نشود

مهریه یک بدهی است که با نظر دادگاه به جای پرداخت یکباره به شکل قسطی دریافت می شود و این مساله هیچ تاثیر خاصی در ماهیت آن ندارد. برخی مردان تصور میکنند بعد از پرداخت چند قسط مهریه میتوانند دیگر آن را نپردازند اما باید به این مساله توجه کرد که در صورت عدم پرداخت این دین، مهریه از حالت اقساط به حالت «حال» درمی آید و اصطلاحا این دین «حال» میشود و با منتفی شدن حالت «اقساط» مرد مجبور خواهد شد تا تمامی آن را به شکل نقد بپردازد و دیگر امکان قسطی شدن آن وجود ندارد.برخی تصورات غلط دیگر هم درباره مهریه وجود دارد که معمولا در زندان به مردان القا میشود. یکی از این تصورات این است که مرد میتواند چند قسط از مهریه را در اجرای احکام دادگاه بپردازد و پس از آن میتواند با هدف اذیت و آزار زن اقساط دیگر را در دادگاههای شهرهای دیگر بپردازد. آموزش غلط دیگر دوران زندان هم این است که مرد میتواند سکه های تقلبی را به جای سکه واقعی به همسرش بپرازد یا اینکه دو قسط را بدهد و بعد یک قسط را ندهد.در پاسخ به چنین نکاتی باید بگوییم مهریه تنها در شعبه ای از اجرای احکام قابل پرداخت است که در آن پرونده تشکیل شده باشد و اساسا هیچ کدام از دادگاه های خانواده دیگر در سراسر کشور اقساط مهریه را از مرد دریافت نمیکنند مگر آنکه پروندهای در آن شهر تشکیل شده باشد. این مساله هم تنها در شرایطی رخ میدهد که محل زندگی یا کار مرد به شهری دیگر منتقل شود و او بتواند این تغییر جغرافیایی را با دلایل کافی به دادگاه اثبات کند.در آن صورت پرونده نیز ممکن است به آن شهر منتقل شود. البته مهریه از سوی اعضای خانواده، دوستان، پیک موتوری و… هم قابل پرداخت است تا هیچ مردی به بهانه هایی مانند: حضور در ماموریت کاری، بیماری احتمالی، گرفتاری شغلی و… از زیر پرداخت این دین شانه خالی نکند. در اغلب دادگاه ها هم بابت پرداخت مهریه از فرد مراجعه کننده امضا گرفته می شود تا حضور او در دادگاه اثبات شود.در پرداخت سکه نیز معمولا امکان انجام هیچ تقلبی وجود ندارد زیرا به دلیل برخی تقلب های گسترده مدتی است در اغلب دادگاه های خانواده فضایی برای فروش سکه به وجود آمده که مردان با مراجعه به این بخش، سکه مورد نیاز خود را تهیه و فروشنده نیز در پاکتی سربسته این سکه را قرار داده و به دست مرد میدهد. مردان پس از دریافت این پاکت باید به شعبه اجرای احکامیکه در آن پرونده دارند مراجعه کرده و با بیان این عبارت که «میخوام سکه بدم» پرونده خود را دریافت کنند.پرونده اجرای احکام به دست مدیر این بخش داده میشود و او بعد از دریافت سکه رسیدی دوبرگی را امضا میکند. یک برگ از این رسید به مرد داده میشود و برگ دیگر در پرونده قرار میگیرد. تاریخ دریافت سکه نیز بسته به حکم صادره متفاوت است. اگر حکم تقسیط مهریه در دادگاه بدوی با عدم اعتراض هر دو طرف به قطعیت برسد، تاریخ ابلاغ حکم ملاک زمان پرداخت مهریه است.مثلا اگر حکمی در روز هفدهم ماه به مرد ابلاغ شود او باید هفدهم هر ماه برای پرداخت مهریه مراجعه کند. درباره دادگاه تجدیدنظر این مساله ملاک نیست و پرداخت مهریه باید از تاریخ صدور حکم انجام شود. مثلا اگر دادگاه در تاریخ پانزدهم ماه حکم خود را صادر کند و این حکم ده روز بعد به دست مرد برسد، مرد باید قسط اول خود را مطابق با تاریخ صدور حکم بپردازد و از این پس در تاریخ پانزدهم هر ماه برای پرداخت سکه به اجرای احکام مراجعه کند.می توان پرداخت مهریه را هم بر اساس تاریخ مشخصی منظم کرد و مثلا با جلو انداختن یک قسط، قسط های بعدی را در اول، وسط یا آخر ماه داد. اگر هم تاریخ پرداخت مهریه با یک روز تعطیل مصادف باشد، باید روز بعد برای پرداخت مهریه به دادگاه مراجعه کرد. در مجموع بهتر است مردان بدهکار مهریه را هم مانند یکی از اقساط زندگی خود فرض کنند و تلاش کنند در این مورد هم خوشحساب باشند.رسید دومی که در پرونده اجرای احکام قرار می گیرد، برای این است تا بعد از مراجعه زن و پس از احراز هویت او، توسط زن امضا و مزین به اثر انگشت می شود و پس از آن سکه به او تحویل داده شود. برخلاف تحویل سکه، دریافت آن معمولا فقط شامل حال زن میشود و اعضای خانواده و اقوام نمی توانند برای دریافت سکه به دادگاه مراجعه کنند.

* خداحافظی با دادگاه

با آغاز پرداخت مهریه دیگر زن و مرد کاری با دادگاه صادرکننده حکم ندارند و تنها محل مراجعه آنها اجرای احکام است. حجم فعالیت هایی که در اجرای احکام انجام میشود، به نسبت شعبه های عادی دادگاه بیشتر و متراکمتر است و به دلیل اینکه در این بخش قرار است حق و حقوقی زنده شود، گاه میان مراجعه کنندگان و کارمندان این بخش درگیری های لفظی و فیزیکی رخ میدهد.برخی مراجعه کنندگان به دادگاه تصور می کنند کارمندان اجرای احکام درصدی از مهریه یا نفقه را خود دریافت میکنند، در صورتی که این تصور کاملا غلط است و افراد حاضر در این بخش از بابت هیچ پروندهای نفعی نمی برند.وجود اجرای احکام فایده های زیادی دارد که به زودی برای مراجعه کنندگان معلوم می شود. این محل «واسطه»ای میان همسران است تا از این طریق ارتباط های مالی آنها بدون خون و خونریزی! انجام شود. تصور کنید مردی که میخواهد مهریه همسرش را بدهد، هر ماه قرار باشد او را ببیند. مطمئنا افزایش و کاهش قیمت سکه و نیز مسائل گذشته و چیزهای جزیی هر بار اعصاب او را خرد میکند و ممکن است در یکی از همین پرداختها، او یک دست کتک هم تقدیم همسرش کند! یا اینکه زنی مهریه اش را بگیرد و بعد منکر دریافت آن شود! مطمئنا اگر اجرای احکام نبود، با اتفاق هایی از این دست، خبرنگاران صفحه های حوادث روزنامه ها دیگر نیازی به انعکاس اخبار سرقت های مسلحانه و قاچاق مواد مخدر نداشتند، چون همین دریافت و پرداخت مهریه و نفقه میتوانست جرم و جنایت های فراوانی ایجاد کند، اما در اجرای احکام در مقابل هر پرداختی «رسید معتبر» ارائه میشود و این مساله سبب می شود هیچ یک از طرفین نتوانند چیزی را انکار کنند حتی اجرای احکام برخی از دادگاه ها وضعیتی ایجاد کرده که مثلا در فاصله ساعت 30/8 تا 12 ظهر سکه دریافت می کند و از ساعت 13 تا 14 سکه تحویل می دهد تا به این ترتیب هیچ امکانی برای رویارویی بدهکار و طلبکار و امکان برخورد آنها وجود نداشته باشد.در پایان به مردان توصیه می شود برخلاف شعبه های دادگاه، اخطاریه های اجرای احکام را جدی بگیرند، زیرا هر نوع بی اعتنایی به این اخطاریه ها ممکن است منجر به دستگیری یا ضبط اموال آنها شود.