روزنامه تهران امروز: در حالي كه قيمت بازار غير رسمي ارز در هفته هاي گذشته به 2700 رسيده بود، صبح ديروز به قيمت 3430 تومان رسيد. اين افزايش قيمت كه از آخرين روز پاييز و با قيمت 3080 تومان آغاز شده بود با گذشت كمتر از يك هفته 400 تومان گران شد.

كارشناسان درخصوص دلايل اين افزايش قيمت چند عامل را مطرح ميكنند و البته همه آنها معتقدند اين افزايش قيمت غيرعادي است. در اين ميان مديران اقتصادي دولت كه در هفته هاي گذشته كاهش ارز در بازار آزاد را ناشي از اعمال سياست هاي خود مي دانستند در هفته گذشته و همزمان با اوج گرفتن دوباره قيمت ارز از اظهارنظر خودداري و سكوت كرده اند. برخي نمايندگان مجلس از جمله محمد عليپور، ايرج نديمي و حميدرضا فولادگر معتقدند اظهارات نسنجيده مقامات دولتي باعث گراني ارز در بازار مي شود. محمد علي پور، سخنگوی کمیسیون اقتصادی مجلس هم مي گويد: «با توجه به شرایط بازار ارز، اگر آقایان سکوت کنند، بهتر است، چون این قبیل اظهارنظرها نه تنها مشکلی را حل نمی کند بلکه تبعات ناخوشایندی را هم به دنبال دارد.» فولادگر، ديگر نماينده مجلس گفته است: «اظهارات نسنجیده برخی مقامات اجرایی بر نوسانات بازار ارز تاثیر میگذارد و متاسفانه نوسانات ارزی بعضا از ناحیه موضع گیری های مسئولان نیز ایجاد مي شود.» آشفته بازار ارز که بیش از یک ماه بود با ثبات نسبی قيمتها روبه رو بود، در هفته جاری دوباره روند غیرعادی پیدا کرده است. اگرچه برخی فعالان بازار ارز، افزایش تقاضا - به دلیل روزهای پایانی سال میلادی و افزایش مسافرت های خارجی- را از دلایل افزایش نرخ ارز در روزهای اخیر می دانند اما افزایش 400 تومانی نرخ ارز در دو، سه روز عادی به نظر نمیرسد.در همین حال، قیمت دلار در بازار غیر رسمی که در چند هفته اخیر در محدوده 3000 تومان تثبیت شده بود، در پایان معاملات روز دوشنبه و صبح ديروز به بیش از 3400 تومان افزایش یافت؛ افزایشی که دوباره بازار دلالان ارز را گرم کرد. اما آلبرت بغزيان اقتصاددان معتقد است، هر چندممكن است برخي بازارگردان هايي در بازار ارز باشند كه ترتيبي مي دهند جهش هاي قيمتي پس از گفته هاي مسئولان ارشد اقتصادي دولت صورت گيرد، اما اين تنها دليل نيست.او ميگويد: «در واقع گراني فعلي ارز 3 دليل عمده دارد. اول اينكه، با ركود بازار طلا در هفته هاي گذشته دلالان بار ديگر متوجه بازار ارز شدند. هر چند اين عامل تنها 10 تا 15درصد موثر است. دليل دوم، تحريم هاي تازه كشورهاي متخاصم است كه سعي كردند ما را در جهتي قرار دهند كه نفتمان را با كالا تهاتر كنيم و دليل سوم، بحث هاي مربوط به رقم دلار در بودجه و كسري بودجه فعلي دولت و عرضه پايين ارز در بازار توسط بانك مركزي است. او در توضيح عامل آخري كه ذكر كرده ميگويد: «كساني كه در حال حاضر ارز در حجم كلان دارند با توجه به نامشخص بودن قيمت دلار در بودجه حاضر نيستند ارز خود را در بازار معامله كنند و منتظرند تا ببينند دلار دولتي چه سرنوشتي پيدا ميكند و بعد با بالاترين قيمت آن را بفروشند. همين عامل هم باعث گراني ارز شده است.»

* اظهارات نسنجیده برخی مسئولان بر بازار ارز تاثیر می گذارد

در همين خصوص محمد علی پور با اشاره به تاثیرات اظهارات نسنجیده برخی مقامات اجرایی بر نوسانات بازار ارز، مي گويد: «با توجه به شرایط بازار، اگر آقایان سکوت کنند و حرف نزنند، بهتر است، چون با این قبیل اظهارنظرها نه تنها مشکلی حل نمی شود بلکه تبعات ناخوشایندی را به دنبال دارد.» سخنگوی کمیسیون اقتصادی مجلس در گفتوگو با مهر تاکید ميكند: «کسی که جایگاه بالاترین مقام اجرایی کشور را دارد، قطعا باید حواسش به سخنانش و بازتاب آنها باشد. البته حالا که این حرفا زده شده است و کاری هم نمیتوان انجام داد اما بهتر است مراقبت های بیشتری از سوی مقامات درباره حرفایی که می زنند، انجام گیرد.» علی پور ادامه مي دهد: «مگر یکشبه چه اتفاقی رخ میدهد که قیمت ارز یک باره افزایش می یابد. این افزایش در صورتی منطقی و قابل استدلال است که در شاخص های مرتبط تغییراتی رخ داده باشد.» او دلیل دیگر در این باره را علمی نبودن شرایط حاکم بر بازار عنوان کرد و گفت: وقتی اظهارنظر مسئولی این چنین بازار را متلاطم مي كند، این یعنی بازار فاقد مسیر منطقی و حاکمیت شاخص های علمی اقتصاد است و بازار با یک فرآیند احساسی عمل می کند. از سوي ديگر رئیس کمیسیون ویژه اصل 44 مجلس معتقد است که اظهارات نسنجیده برخی مسئولان بر نوسانات بازار ارز تاثیر می گذارد. حمیدرضا فولادگر معتقد است: «در گزارشی هم که توسط کمیسیون ویژه تولید ملی به صحن علنی ارائه کرده بودیم، یکی از موضوعاتی که درباره آن صحبت شده بود، تاثیر اظهارات و برداشت بازار از سخنان مسئولان بوده است.» فولادگر با تاکید بر اینکه در خصوص نوسانات ارزی و قيمت ها در بازار باید تلاش شود تا جو اعتماد عمومی ایجاد شود، افزود: «باید از برخی بی اعتمادی ها جلوگیری و این نگاه منفی بازار بازسازی و جبران شود. راهکار اینکه بتوانیم به مسائل ارزی و نوسانات بازار پایان دهیم، ایجاد اعتماد است. اینکه رئیس جمهور درباره مدیریت متمرکز اقتصادی صحبت مي كند و بر آن تاکید دارد، مسئله ای است که ابتدا باید از دولت آغاز شود.» او با تاکید دوباره بر لزوم ایجاد اعتماد عمومی، بیان داشت: «برخی موضع گیری ها با واقعیت های اقتصادی قابل جمع و بررسی نیست؛ بنابراین باعث مي شود تا آثار منفی در بازار ایجاد شود.»

* از رفتارهای هیجانی در بازار ارز دوری کنیم

اما ايرج نديمي كمتر از ديگر همكارانش گفته هاي اخير برخي مقامات را دليل گراني ارز ميداند و مي گويد: «انتظار مي رود همه بتوانند در مسائل مختلف اظهارنظر کنند.» عضو کمیسیون اقتصادی مجلس تاکید ميكند بايد از رفتارهای هیجانی و مسائلی که ممکن است در بازار ارز ایجاد التهاب کند، دوری کنیم. عضو کمیسیون اقتصادی مجلس، وجود چنین فضایی را باعث جلوگیری از نفاق و رسیدن طرح ها و برنامه ها به پختگی ميداند و تاكيد مي كند: «با اعمال این روش، تضارب افکار ایجاد مي شود، اما باید قبول کنیم که هر آنچه ما فکر ميكنیم و مهم می دانیم، ممکن است برای دیگران مهم نباشد. باید اظهارنظرها و برنامه ها با درنظر گرفتن پارامترهای زمان و مکان بیان شود و بر همین مبنا نیز اندازه گیری شود.» البته نديمي تاكيد ميكند: «برخی مسائل که درباره موضوعات اقتصادی گفته مي شود باید در حیطه اختیارات و وظایف دیده شود. اینکه ما فکر کنیم هرآنچه که می خواهیم و می گوییم و از نظر ما اهمیت دارد؛ بنابراین باید توسط دیگران نیز با همین نگاه دیده شود، قابل پذیرش نیست.»

* راهبری بازار ارز در دستان بانک مرکزی

اما از سوي ديگر سخنگوی مرکز مبادلات ارزی، بدون هيچ واكنشي نسبت به گراني ارز در بازار آزاد ارز وضعیت ارزی کشور در زمستان امسال را همراه با تقویت بردار عرضه نسبت به تقاضا دانست و گفت: «هم اکنون به رغم وجود شبکه صرافی های مجاز، راهبری بازار ارز به دست بانک مرکزی است.» صمد کریمی در گفتوگو با مهر در خصوص پیش بینی وضعیت نرخ ارز در زمستان سالجاری گفت: «مرکز مبادلات ارزی کشور در راستای مدیریت نرخ ارز در زمستان سال جاری، در یک دامنه مشخص و محدود، با سطح اعتماد بالا رفتار خواهد کرد. با توجه به اینکه برآورد تقاضای ارز در مرکز مبادلات ارزی کاملا مشخص است، بانک مرکزی براساس اصول حرفهای، پیش بینی های لازم را برای گروه های کالایی 3 تا 7 مشخص کرده است.» کریمی در پاسخ به این سوال که قرار بود مرکز مبادلات ارزی، راهبری بازار ارز را به عهده گیرد، تاكيد ميكند: «میزان عرضه ارز به طور قطع افزایش خواهد یافت، ضمن اینکه از نظر بانک مرکزی، هم اکنون به رغم وجود شبکه صرافی های مجاز، راهبری بازار ارز به دست بانک مرکزی است.» به گفته كريمي، بر این اساس، با توجه به مشخص بودن بردار تقاضا، عرضه ارز نیز از سوی بانک مرکزی شکل می گیرد و به همین دلیل پیش بینی میشود در زمستان سال جاری، اولویت بانک مرکزی تقویت جانب عرضه نسبت به عملکرد سه ماهه قبلی است.