ایران جیب: از پنج شنبه هفته گذشته که به یکباره سقوط قیمت دلار آغاز شد، تا به امروز که دلار به سه هزار تومان نزدیک میشود، دلایل زیادی برای این سقوط، اعلام شده. از جمله: در پیش بودن انتخابات ریاست جمهوری امریکا، شایعه مذاکره مستقیم ایران و آمریکا بعد از انتخابات ریاست جمهوری در امریکا، دستگیری جمشید بسم الله که به تنهایی قیمت دلار را بالا میبرده، تاثیر اتاق ارز بر روند نزولی قیمتها و بالاخره تزریق ارز توسط بانک مرکزی به بازار آزاد. که در اینجا، میزان تاثیر هر یک از دلایل ذکر شده بر روند قیمت دلار در بازار آزاد را بررسی میکنیم.





بدون شک نتیجه انتخابات ریاست جمهوری امریکا میتواند بر قیمت دلار در ایران تاثیر گذار باشد ولی این تاثیر بیشتر میتواند در جهت بالا بردن قیمت دلار باشد نه برعکس. چرا که مسلما اگر رامنی در انتخابات ریاست جمهوری آمریکا پیروز شود، به خاطر سیاست های سخت گیرانه تر از سوی جمهوری خواه ها در مقابل ایران و خطر بروز درگیری نظامی، تاثیر شدیدی بر ارزش ریال خواهد داشت. ولی اگر اوباما پیروز انتخابات باشد، شاهد ادامه سیاست های کنونی آمریکا در مقابل ایران خواهیم بود یعنی در این حالت، وضع چندان تفاوتی با حالا نخواهد کرد، و انتخاب اوباما نمیتواند خوش بینی را برای رفع تحریمها ایجاد کند، پس انتخابات ریاست جمهوری آمریکا نمیتواند دلیل منطقی برای سقوط قیمت دلار باشد.مورد دوم، شایعه مذاکره ایران و آمریکا بر سر پرونده اتمی، بعد از انتخابات ریاست جمهوری در ایالات متحده است، که از سوی هر دو کشور تکذیب شد. صحت این خبر نیز از ابتدا از سوی بسیاری مورد تردید قرار گرفت. چرا که این سوال را در ذهن ایجاد میکند که اصولا تا زمانی که رئیس جمهور بعدی آمریکا مشخص نشده و معلوم نیست کدام یک از دو نامزد ریاست جمهوری برنده انتخابات باشد، ایران با چه کسی قول و قرار مذاکره را گذاشته است؟مورد سوم، ادعای دستگیری فردی به نام جمشید بسم الله از سوی محمد رضا رحیمی است که بیشتر به یک جو روانی شبیه است . اگر به سابقه آقای رحیمی در بیان این گونه مطالب نگاه کنیم می بینیم زیاد نمی توان حرف های ایشان را جدی گرفت. مثل ادعای بمب ارزی که در سال گذشته، از سوی ایشان مطرح شد و هیچ خبری از این بمب تا کنون نشده است.مورد بعدی تاثیر اتاق ارز بر روند نزولی قیمت ها است. هرچند، عرضه ارز به وارد کنندگان کالا، باعث کاهش حجم تقاضا در بازار آزاد میشود ولی نمی توان سقوط قیمت دلار را در این روزها با آن نسبت داد، چرا که به دلیل منابع و حجم محدود ارز در نظر گرفته شده، حتی این اتاق نتوانسته نیازهای ارزی اولویت های نهم و دهم را براورده کند و مسئولان مجبور به حذف این دو اولویت از دریافت ارز مبادله ای شده اند.

حتی بر خلاف ادعای مسئولان بانک مرکزی که تخصیص ارز به وارد کنندگان، در این اتاق را، نامحدود عنوان کرده بودند، تنها تا سقف یکصد هزار یورو به هر ثبت سفارش پرداخت میشود و نیز پرداخت تنها 300 دلار ارز مسافرتی به مسافران، که به هیچ وجه جواب گوی نیاز یک مسافر نیست و مسافران مجبور خواهند بود بقیه نیاز خود را از بازار آزاد تامین کنند. پس نمی توان سقوط یک هفته اخیر دلار را به نتایج و اثرات این اتاق نسبت داد.تنها مورد باقی مانده، تزریق ارز توسط بانک مرکزی به بازار آزاد است که بنا به شواهد موجود نیز، همین، دلیل اصلی سقوط چند روز اخیر دلار می تواند باشد. چرا که برخلاف چند ماه اخیر که دلار در بازار نایاب بود به یکباره تمامی صرافان و دلال های خیابانی، بیشتر فروشنده دلار هستند و نه خریدار. که این نشان دهنده این است که دلار های زیادی به بازار تزریق شده. پیش از این به دلیل تحریم ها و کمبود شدید منابع ارزی، بانک مرکزی سیاست ریاضتی را در پیش گرفته بود و سعی در حفظ ذخایر ارزی کشور را داشت و به همین دلیل عرضه ارز به بازار آزاد و مسافران و دانشجویان و بسیاری از واردکنندگان متوقف شد، که منجر به چند برابر شدن قیمت دلار گردید. ولی این احتمال میرود که بعد از جلسه مشترک هیئت دولت و مجلس که رئیس بانک مرکزی نیز در آن حضور داشت، بانک مرکزی در سیاست خود تغییری ایجاد کرده و تزریق دوباره ارز به بازار آزاد را شروع کرده است. که علاوه بر کاهش شدید نرخ ارز، می تواند باعث بدبینی و نا امنی در سرمایه گذاری در بازار ارز و طلا شود و سرمایه ها را به طرف سپرده های بانکی و یا مسکن و بازار بورس و ... هدایت کند.ولی با توجه به تحریم ها و کاهش شدید منابع ارزی و احتمال کسری بودجه شدید دولت پیش بینی میشود که این روند نمیتواند در مدت زمان طولانی ادامه داشته باشد. چرا که با کاهش قیمت دلار در بازار آزاد، واردات کالا و نیز حتی قاچاق کالا به کشور دوباره افزایش پیدا می کند و این خود باعث شدت گرفتن خروج ارز از کشور می شود و می توان پیش بینی کرد که بانک مرکزی در ادامه از این سیاست نیز دست خواهد کشید و روند صعودی قیمت ها دوباره آغاز خواهد شد.