خانواده - کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس تصویب کرد زنان مجرد بالای 18 سال منعی برای دریافت گذرنامه ندارند اما برای خروج از کشور باید اذن ولی را داشته باشند.

بررسی لایحه پرسروصدای گذرنامه سرانجام در کمیسیون امنیت ملی به پایان رسید. در این لایحه تصویب شد برای نوزادانی که از والدین ایرانی مقیم خارج هنگام توقف مادر در ایران متولد می شوند بدون نیاز به موافقت پدر گذرنامه صادر می شود و همچنین در مواردی که در خارج از ایران شوهر ایرانی در کشور محل تولد نوزاد حاضر نباشد، این حکم مجری است.همچنین مواد 18، 19 و 20 این لایحه نیز به تصویب رسید که بر اساس این مواد، مدت اعتبار گذرنامه از تایخ صدور، 5 سال است و گذرنامه برای مسافرت به تمامی کشورها اعتبار دارد، مگر به کشورهایی که دولت جمهوری اسلامی ایران در موارد مقتضی مسافرت اتباع ایران را به آن کشورها ممنوع یا محدود می کند.اما آنچه این لایحه را بحث برانگیز کرده بود، این موارد نبود بلکه پیشنهادی بود مبنی بر مشروط کردن ارائه گذرنامه و خروج دختران مجرد به گرفتن اذن ولی، پیشنهادی که البته دولتی ها تاکید کردند در متن لایحه نبوده و از طرف خود نمایندگان مجلس اضافه شده است.با مطرح شدن این پیشنهاد، انتظار می رفت اعضای فراکسیون زنان مجلس وارد عمل شده و به مخالفت با آن بپردازند؛ اما این اتفاق نیفتاد و حتی اظهارنظرهای تعجب برانگیزی از طرف بعضی از نمایندگان زن مجلس صورت گرفت از جمله این که نایب رییس فراکسیون زنان اعلام کرد دخترانی که با هدف نامشخصی قرار است به خارج از کشور سفر کنند، باید مشمول این مصوبه شوند.شهلا میرگلو بیات در جواب این سوال که آیا این محدودیت درباره مردانی با اهداف نامشخص سفر هم وجود دارد، پاسخ داد: باید بپذیریم که یکسری اختلافات دینی بین زن و مرد وجود دارد، محدودیت های شرعی که برای زنان هست برای مردان وجود ندارد. آقایان می توانند با جاری کردن صیغه محدودیت هایشان را برطرف کنند ولی زنان نمی توانند. درست است که آقایان باید خیلی مسائل را رعایت کنند اما محدودیت زنان را ندارند. این محدودیت ها نه در کشور ما که در کشورهای دیگر هم وجود دارد. قوانینی شرعی و عرفی بر ما حاکم است که ما به عنوان زن مسلمان ملزم به رعایت آنها هستیم.

او همچنین به ایلنا گفت: من به عنوان یک پزشک معتقدم فیزیولوژی بدن زن و مرد فرق می کند، این تفاوت ها باعث می شود که برای زنان محدودیت بیشتری قائل شویم و این به نفع زنان است.اما از سوی دیگر مخالفت های زیادی با محدودیت خروج دختران مجرد صورت گرفت و از حقوق دانان و کارشناسان و فعالان زنان گرفته تا حتی بعضی از نمایندگان مجلس، بارها بر غیرکارشناسی و غیرمنطقی بودن این پیشنهاد تاکید کردند.پروین هدایتی، معاون سرمایه های اجتماعی مرکز امور زنان و خانواده ریاست جمهوری در میزگردی در خبرآنلاین درباره این لایحه گفت: لایحه گذرنامه به پیشنهاد وزارت کشور در هیات وزیران به تصویب رسیده و طی تشریفات قانونی به مجلس رفته است که طبق روال عادی کار مجلس و از نظر ارتباطی که به کمیسیون امنیت ملی داشته، به آنجا ارجاع شده که کمیسیون امنیت هم این لایحه را برای بررسی به کمیته امنیتی ارجاع کرده است. این لایحه 37 ماده دارد که این بحث صدور گذرنامه برای اشخاص موضوع ماده 15 است. ماده 15 بیان کرده که: "برای اشخاص ذیل با رعایت شرایط مندرج در این ماده گذرنامه صادر می شود؛ اشخاصی که کمتر از 18 سال تمام دارند و کسانی که تحت ولایت یا قیمومیت می باشند با اجازه کتبی ولی یا قیم آنها." اصلا حرفی از زن و مرد زده نشده و نظر ما هم همان لایحه تقدیمی دولت است و با این پیشنهادی که در کمیته مطرح شده موافق نیستیم.این پیشنهاد با قانون هم مغایرت دارد به طوری که به گفته علی اسلامی پناه، استاد دانشکده حقوق دانشگاه تهران، قانون اساسی برای حقوق انسانی هیچ تفاوتی بین مرد و زن قائل نشده چنانچه اصول 20 و 21 قانون اساسی هم بر این موضوع تاکید می کنند. بنابراین تبعیض ناروا میان حقوق زن و مرد خلاف نص صریح قانون اساسی است.این نماینده دوره هشتم مجلس شورای اسلامی، همچنین خاطرنشان کرد: از نظر حقوق مدنی افراد بعد از رسیدن به سن بلوغ از حجر خارج شده و رشید محسوب می شوند. ولایت شرعی و قانونی پدر با سن بلوغ از بین میرود و ولایت موردی است که قابل اعاده نیست پس این پیشنهادی که مطرح شده، غیرکارشناسی است چرا که وقتی ولی متصور نیست، چطور می شود به افراد گفت برو از ولی اجازه بگیر؟اسلامی پناه تاکید کرد: در حقوق ما اصل بر عدم ولایت افراد به یکدیگر است مگر در جاهایی که قانون صراحتا ولایت کسی را بر کسی ثابت دانسته باشد. ولایت پدر بعد از رسیدن به سن بلوغ از فرد ساقط می شود مگر در مورد اموالش که این ولایت باقی میماند. البته یک استثناء وجود دارد و آن اینکه دختری که برای اولین بار می خواهد ازدواج کند، باید اجازه پدر یا جد پدری را کسب کند و حتی اگر پدر برخلاف مصلحت او عمل کرده باشد آن دختر می تواند در دادگاه این موضوع را ثابت کند و در زمان ثابت شدن این موضوع نیازی به اجازه پدر نیست.

محمدحسن آصفری هم یکی از اعضای کمیسیون امنیت ملی بود که مخالف به تصویب رسیدن این پیشنهاد بود. این نماینده مجلس به خبرآنلاین گفت: نمایندهای بر اساس بحث هایی که وجود داشته مثلا سوءاستفاده بعضی کشورها به ویژه حوزه خلیج فارس و اتفاقاتی از این دست، پیشنهاد داشته که به خاطر این که جلوی این قضیه را بگیریم این را اضافه کنیم که خانم های مجرد از ولی قهری خود یا حاکم شرع برای خروج از کشور اجازه بگیرند؛ اما باید توجه داشت که به این صورت راه تخلف بسته نمی شود و نگرانی ای که وجود دارد این است که کسی که بخواهد تخلف کند به صورت صوری ازدواج کند و ازدواج های صوری زیاد می شود.با این واکنش ها و در حالی که تصور میشد نمایندگان مجلس، دلایل اجتماعی، شرعی و قانونی مخالفان را مد نظر قرار دهند، در جلسه دیروز کمیسیون امنیت ملی، این پیشنهاد به این صورت رای آورد که زنان مجرد بالای 18 سال منعی برای دریافت گذرنامه ندارند اما برای خروج از کشور باید اذن ولی را داشته باشند.سیدحسین نقوی حسینی با بیان این که مطابق ماده 15 این لایحه که به تصویب کمیسیون رسید تمامی اشخاصی که 18 سال تمام داشته باشند، میتوانند تقاضای گذرنامه کنند، به ایسنا گفت: البته مشمولین وظیفه عمومی با اجازه اداره وظیفه عمومی می توانند گذرنامه دریافت کنند، زنان متاهل در هر سنی با موافقت کتبی شوهر می توانند گذرنامه دریافت کنند و نیز زنان مجرد بالای 18 سال برای خروج از کشور باید اذن ولی را داشته باشند ولی منعی برای دریافت گذرنامه ندارند.به گفته حقوق دانان، ممنوع الخروجی در قانون به عنوان یک مجازات تکمیلی و تبعی شناخته می شود و حالا به این ترتیب، زنان مجرد حتی با در دست داشتن گواهینامه، برای هر بار خروج از کشور باید منتظر اجازه ولیشان باشند که معلوم نیست به چه جرمی شامل چنین مجازاتی شده اند. حالا باید منتظر ماند و دید در صحن علنی مجلس درباره این قضیه، که می تواند مشکلات فردی، خانوادگی و اجتماعی خاص خود را به همراه داشته باشد، چه تصمیمی گرفته میشود و آیا نمایندگان برای دلایل مخالفان اهمیتی قائلند یا ترجیح میدهند تنها گفته های موافقان را مد نظر قرار دهند و حق اجتماعی و مدنی زنان برای خروج از کشور را نادیده بگیرند.