ظاهرا بنکداران عمده فلز که اکثراً تحت نام کدهای تعاونی قدم به بورس کالا گذاشته اند علاقه چندانی به پایین آمدن قیمت محصولات دپو شده خود ندارند و همواره سعی دارند در زمان سررسید تحویل محموله ها قیمت بورس کالا را به نوعی بالا نگه دارند.

گروه اقتصادی ؛ در شرایطی که به نظر می رساند مصرف کنندگان عمده فلز در بازار آزاد مشکل چندانی در تامین محصولات فلزی و مقاطع ساختمانی از جمله میگلرد و تیرآهن ندارند و حتی از گوشه کنار بازار آهن خبرهای مبنی بر فزونی عرضه به تقاضا نیز به گوش می رسد روند رو به رشد قیمت میلگرد و تیرآهن در بورس کالای ایران که از سال گذشته آغاز شده و حجم معاملات این بازار ما را بر آن داشت تا تحقیق وسیع تری نسبت به این بازار داشته باشیم. بدون شک فعالان بازار آهن در بورس کالای ایران همواره بر اساس شرایط حاکم بر بازار خارج از بورس و مبانی اصلی بازار یعنی همان عرضه و تقاضا تصمیم گرفته و با نگاهی به آینده و پیش بینی این دو عامل تصمیم به سرمایه گذاری در این بازار می گیرند. احتمال افزایش قیمت در آینده هر سرمایه گذار و خریداری را ترغیب به خرید و سرمایه گذاری در کالای مورد نظر می کند. با توجه به اینکه در بورس کالا بیشترین حجم فروش محصولات میلگرد و تیرآهن به شرکت ذوب آهن اصفهان تعلق دارد فروش محصولات این شرکت را در بورس مورد بررسی قرار می دهیم. ذوب آهن اصفهان از شرکت های قدیمی یا بهتر بگویم مؤسس و موتور اصلی راه اندازی بورس فلزات محسوب می شود که از ابتدای فعالیت خود در بورس کالا جهت حفظ شرایط عادلانه در بین کارگزاران عرضه کالا را منوط به حجم خرید دانسته و همواره اعلام نموده معادل خرید هر کارگزاری عرضه ایی متناسب با آن داده می شود. رقابت کارگزاران در سالهای اخیر به خصوص بعد از ممنوع شدن ورود اشخاص حقیقی به بورس کالا شکل و شمایل تازه ای به خود گرفته است. به نظر می رسد عدم حضور خریداران واقعی محصولات فلزی و حتی خرده فروشان بازار آهن فضا را برای خریداران عمده و بنکداران اصلی آهن باز نموده تا با خرید از بورس کالا یک حلقه دیگری به شبکه توزیع محصولات فلزی اضافه شود. این حلقه جدید که در تحت لوای کدهای معاملاتی مشخص و محدود (اکثراً کد تعاونی های آهن فروش) اقدام به خرید می کنند در دو سال گذشته تحت عنوان مثلت باربری بنکدار عمده محصولات فولادی و کدهای تعاونی اقدام به خرید می کردند و کارگزاران جهت جذب این مثلث خرید (جهت افزایش حجم خرید و دریافت عرضه از ذوب آهن) بعضاً از روشهای خاص خود استفاده می کردند .این روش های خاص از سال گذشته شکل دیگری به خود گرفته و رقابت هیجانی و بعضاً کاذبی را در شبکه کارگزاری ایجاد نموده که همین امر به نظر می رسد یکی از عوامل رشد قیمت محصولات فلزی باشد.دسترسی شبکه کارگزاری به منابع مالی بانک های، فعال در حوزه بورس کالا یکی از مهمترین عوامل ایجاد تقاضای کاذب در این بازار است.

در سال های گذشته اکثر خریداران محصولات فولادی با سرمایه خود وارد بازار می شدند و بعد محصول خود را به گونه ای تنظیم می کردند تا توان تسویه آن را داشته باشند . اما این روزها شاهد ورود حجم زیادی از منابع مالی برخی از بانکهای حاضر در بورس کالا هستیم که از طریق کارگزاری های خود و یا از طریق سایر کارگزاری ها این تسهیلات را در اختیار همان مثلث یاد شده در بالا (باربری – کد تعاونی- بنکدار عمده فلز) قرار می دهند. بنا به گفته برخی از فعالان در سال های گذشته و بعد از اجباری شدن واریز ۱۰۰٪ وجه معامله به عنوان پیش پرداخت، اکثر خریداران به دلیل عدم توانایی مالی در خرید سبدهای ذوب آهن اقدام به دریافت وجه پیش پرداخت از شبکه کارگزاری می کردند.ادامه این روند و افزایش تقاضا جهت منابع مالی، کارگزاران را به سمت شبکه بانکی و دریافت تسهیلات سوق داد و این روند در سال گذشته سبب گردید تا شبکه بانکی نگاه ویژه ای به پرداخت این گونه تسهیلات تحت عنوان سرمایه در گردش داشته باشند. به گفته یکی از کارگزاران فعال در بورس کالا اعطای اعتبار کوتاه مدت و سه روزه کارگزاران که تنها جهت جبران قسمتی از پیش پردخت معامله واریز می شود در فضای کنونی رینگ فلزات جای خود را با اعتبارهای بلند مدت تحت قالب تسیهلات و وام عوض کرده و ظاهراً مثلث یاد شده در بالا تبدیل به مربعی شده که رأس دیگر آن شبکه بانکی و شاید کارگزاران باشند. تقاضای محصولات فولادی در بورس کالا که به نظر می رسد عمدتاً ناشی از فزونی منابع بانکی باشد سبب گشته در ماه های اخیر شاهد رشد قابل ملاحظه¬ایی در قیمت میلگرد و تیرآهن باشیم. این موضوع زمانی نمود بیشتری پیدا می کند که در دو هفته گذشته علیرغم کاهش قیمت دلار و برخی از کالاهای مصرفی و حتی رکود حاکم بر بازار خودرو ما شاهد افزایش قیمت محصولات فولادی بوده ایم. ظاهرا بنکداران عمده فلز که اکثراً تحت نام کدهای تعاونی قدم به بورس کالا گذاشته اند علاقه چندانی به پایین آمدن قیمت محصولات دپو شده خود ندارند و همواره سعی دارند در زمان سررسید تحویل محموله ها قیمت بورس کالا را به نوعی بالا نگه دارند. امروزه شاهد هستیم یک مشتری پتروشیمی جهت خرید ۲۰ تن محصول سود کاستیک یا کربنات سبک باید از چندین فیلتر و گذرگاه عبور کند تا شاید در رقابت بازار بتواند خرید خود را انجام دهد . حتی این موضوع شامل حال کدهای تعاونی شده و تعاونی ها باید جهت احراز صلاحیت خود به منظور خرید تمام مدارک و مستندات اعضای خود را به وزارت صنایع ارائه دهند تا موفق به ثبت نام خود در سایت بهین یاب وزارت صنایع شوند . روند اعتبار دهی کارگزاران و خریدهای بدون مجوز مشتریان در ابتدای فعالیت رینگ محصولات پتروشیمی همه دست اندرکاران اقتصادی از جمله مسئولان بازار سرمایه و بورس کالا را بر آن داشت تا فکر چاره ای کنندو راهکار کنونی تا حدی توانسته رینگ محصولات پتروشیمی را از تحولات و نوسانات سال های گذشته دور نگه دارد.

بورس کالا می تواند به جای اعمال سامانه های کنترلی و فیلترینگ جهت خریداران فلزی که سبب می شود از یک بورس تمام عیار فاصله بگیریم ، چرخه اعتبار دهی و نحوه دریافت تسهیلات کارگزاران و مشتریان در حوزه محصولات فولادی را مورد مداقه و بررسی قرار دهد تا شاید از این طریق تقاضای کاذب و هیجانی رینگ محصولات فلزی گرفته شود. دستورالعمل کفایت سرمایه که سال گذشته به تصویب سازمان بورس رسیده تا حدودی توانسته از دغدغه های اخیر کارگزاران و مسئولان بازار سرمایه در حوزه اوراق بهادار بکاهد اما سوال این است که چگونه برخی از کارگزاران با سرمایه های بسیار پایین می توانند از شبکه بانکها وام های چند ده میلیاردی دریافت کرده و به جای مشتری تسویه کنند و در ازای تسویه تنها یک چک (نه ضمانت-نامه بانکی) از مشتری دریافت کنند. آیا بانکها در زمان اعطای اعتبار سرمایه و یا حقوق صاحبان سهام کارگزاری ها را مد نظر قرار نمی دهند؟ چگونه یک شرکت کارگزاری می تواند تا ۲ الی ۳ برابر سرمایه خود از سیستم بانکی در بورس کالا اقدام به دریافت وام و تسهیلات کند و همانطور که عنوان شد تضمین این پرداخت-ها تنها یک فقره چک تعاونی به کارگزاران باشد.به نظر می آید بانک های فعال در بورس کالا تمایل دارند تا به جای سوق دادن منابع عظیم بانکی به سمت تولیدکننده اصلی (ذوب آهن) که از شرکت های معظم کشور است و این منابع می تواند کمک شایانی به چرخه تولید آن داشته باشد، ترجیح می دهند تا با پرداخت این گونه تسهیلات کوتاه مدت سود بیشتری را کسب کنند و مثلث باربری -کد تعاونی – بنکدار فلز امروزه تبدیل به مربعی با نام بانک – باربری – کد تعاونی – بنکدار فلز در بورس کالا شده است.